Chłoniak u psa — objawy, diagnostyka i leczenie

Chłoniak (limfom) u psa to jeden z najczęstszych nowotworów złośliwych, rozwijający się w układzie chłonnym, a jego najbardziej charakterystycznym objawem są powiększone, twarde i niebolesne węzły chłonne, które opiekun często wyczuwa samodzielnie. Choroba może obejmować węzły w całym ciele, a także śledzionę, wątrobę, przewód pokarmowy czy klatkę piersiową. Towarzyszą jej zwykle spadek apetytu i masy ciała, apatia, czasem wzmożone pragnienie. Rokowanie zależy od typu i stopnia zaawansowania, ale dzięki chemioterapii wiele psów uzyskuje remisję. Poniżej wyjaśniamy objawy, sposób badania węzłów, diagnostykę oraz leczenie.

Co to jest chłoniak u psa

Chłoniak to nowotwór złośliwy wywodzący się z limfocytów — komórek układu odpornościowego, które w stanie zdrowia bronią organizmu przed infekcjami.

Ponieważ tkanka chłonna występuje w całym ciele, chłoniak może rozwinąć się w wielu miejscach jednocześnie: w węzłach chłonnych, śledzionie, wątrobie, szpiku, przewodzie pokarmowym czy w klatce piersiowej. Najczęstsza postać to chłoniak wieloośrodkowy, w którym powiększają się węzły chłonne w różnych częściach ciała. Istnieją też postać pokarmowa (zajmuje jelita), śródpiersiowa (w klatce piersiowej) oraz skórna. To jeden z najczęstszych problemów zdrowotnych psa o charakterze nowotworowym i bywa rozpoznawany u zwierząt w średnim oraz starszym wieku.

Chłoniak rozwija się zwykle szybko, dlatego czas reakcji ma duże znaczenie. W odróżnieniu od guzów skóry, takich jak mastocytoma u psa, chłoniak rzadko daje pojedynczą, widoczną zmianę — częściej objawia się symetrycznym powiększeniem kilku grup węzłów chłonnych naraz. Właśnie ta cecha pozwala go wstępnie podejrzewać podczas badania dotykiem.

Powiększone węzły chłonne — jak je rozpoznać

Najważniejszym sygnałem chłoniaka są twarde, niebolesne i powiększone węzły chłonne, które opiekun często wyczuwa samodzielnie pod skórą.

Zdrowe węzły chłonne są małe i zwykle niewyczuwalne. Przy chłoniaku powiększają się nieraz do rozmiaru śliwki czy jajka, są twarde i przesuwalne, a pies nie reaguje na ich dotyk bólem. Warto wiedzieć, gdzie ich szukać — poniższa tabela pokazuje typowe lokalizacje i miejsce, w którym da się je wyczuć:

Powiększenie węzłów bywa początkowo subtelne, dlatego cenne jest porównywanie obu stron ciała — symetryczne, obustronne powiększenie jest szczególnie podejrzane. Pamiętaj jednak, że powiększone węzły mogą towarzyszyć także zwykłej infekcji, dlatego o ich przyczynie zawsze decyduje weterynarz po badaniu.

Objawy ogólne chłoniaka

Oprócz powiększonych węzłów chłoniak daje objawy ogólnoustrojowe, których nasilenie zależy od postaci i stopnia zaawansowania choroby.

Część psów długo wygląda zdrowo mimo wyraźnie powiększonych węzłów, u innych szybko pojawiają się osłabienie i utrata kondycji. Postać pokarmowa daje przede wszystkim objawy ze strony przewodu pokarmowego, a postać w klatce piersiowej — problemy z oddychaniem. Poniższa tabela pomaga zinterpretować poszczególne objawy:

Objawy te bywają niespecyficzne i mogą towarzyszyć wielu chorobom. Jeśli pies wymiotuje, sprawdź też nasz poradnik o tym, kiedy pies wymiotuje — przyczyny wymagają pilnej diagnostyki. Połączenie powiększonych węzłów z pogorszeniem kondycji to jednak silny sygnał, by jak najszybciej trafić do weterynarza.

Diagnostyka — biopsja i badania

Rozpoznanie chłoniaka opiera się na pobraniu komórek lub fragmentu węzła chłonnego oraz na badaniach krwi i obrazowaniu.

Pierwszym krokiem jest zwykle cytologia, czyli pobranie komórek z powiększonego węzła cienką igłą (biopsja aspiracyjna). Gdy obraz wymaga potwierdzenia, weterynarz może pobrać cały węzeł lub jego fragment do badania histopatologicznego (biopsja). Coraz częściej wykonuje się też immunotypowanie, które określa, czy chłoniak wywodzi się z limfocytów B czy T — ma to znaczenie dla rokowania i doboru terapii.

Aby ocenić zasięg choroby (tzw. stopień zaawansowania), wykonuje się badania krwi, USG jamy brzusznej, RTG klatki piersiowej, a czasem badanie szpiku. Pozwala to sprawdzić, czy zajęte są śledziona, wątroba, szpik lub narządy klatki piersiowej. Dopiero pełny obraz pozwala zaplanować leczenie i oszacować rokowanie.

Kiedy pilnie do weterynarza: przy każdych wyczuwalnych, powiększonych węzłach chłonnych nie należy zwlekać. Pilnej pomocy wymagają też duszność, gwałtowne osłabienie, odmowa jedzenia oraz nasilone wymioty czy biegunka. Im wcześniej postawiona zostanie diagnoza, tym więcej możliwości leczenia.

Leczenie i rokowanie — chemioterapia

Podstawą leczenia chłoniaka jest chemioterapia, którą psy zwykle znoszą znacznie lepiej niż ludzie i często uzyskują remisję.

Chemioterapia u psów prowadzona jest tak, by maksymalnie ograniczać skutki uboczne — celem jest dobra jakość życia, a nie wyniszczająca kuracja. Wiele zwierząt w trakcie leczenia zachowuje apetyt, energię i normalnie funkcjonuje. U sporej części psów udaje się osiągnąć remisję, czyli cofnięcie objawów i zmniejszenie węzłów. Trzeba jednak pamiętać, że chłoniak zwykle nawraca, a leczenie ma najczęściej charakter kontrolowania choroby, nie całkowitego wyleczenia.

Rokowanie zależy od wielu czynników — postaci chłoniaka, immunotypu (B vs T), stopnia zaawansowania, ogólnego stanu psa oraz odpowiedzi na leczenie. Schemat terapii i wszelkie leki dobiera wyłącznie lekarz weterynarii, dlatego w tym artykule nie podajemy nazw ani dawek preparatów. Podobnie jak przy innych nowotworach, na przykład guzie śledziony u psa, kluczowe są szybka diagnoza i indywidualnie zaplanowane leczenie pod opieką specjalisty.

Najczęstsze pytania o chłoniaka u psa

Podsumowanie

Chłoniak u psa to jeden z najczęstszych nowotworów złośliwych układu chłonnego, którego najbardziej rozpoznawalnym objawem są twarde, niebolesne i powiększone węzły chłonne — najczęściej pod żuchwą, przed łopatkami, w pachwinach i pod kolanami. Towarzyszą mu zwykle spadek apetytu i masy ciała, apatia, czasem wzmożone picie, a w zależności od postaci także objawy ze strony przewodu pokarmowego lub klatki piersiowej. Rozpoznanie stawia się na podstawie cytologii lub biopsji węzła, badań krwi, obrazowania i immunotypowania.

Leczeniem z wyboru jest chemioterapia, którą psy zwykle dobrze znoszą i dzięki której często udaje się uzyskać remisję, choć choroba ma skłonność do nawrotów. Regularne, samodzielne obmacywanie węzłów chłonnych psa to prosty nawyk, który pozwala wcześnie wychwycić niepokojące zmiany. Każde wyczuwalne powiększenie węzłów to sygnał, by nie zwlekać z wizytą — diagnozę i leczenie zawsze ustala lekarz weterynarii.