Krwiak małżowiny u psa — objawy, przyczyny, leczenie

Krwiak małżowiny usznej (othematoma) u psa to wylew krwi gromadzący się między skórą a chrząstką małżowiny, przez co ucho staje się nagle obrzękłe, miękkie i „poduszkowate". Powstaje, gdy gwałtowne potrząsanie głową lub drapanie ucha pęka drobne naczynko. Niemal zawsze jest to skutek wtórny — pies drapie i trzęsie głową z powodu swędzenia, zapalenia ucha, alergii lub świerzbu usznego. Dlatego samo odbarczenie krwiaka nie wystarczy, trzeba znaleźć i wyleczyć przyczynę w uchu. Poniżej wyjaśniamy objawy, przyczyny, diagnostykę i leczenie.

Co to jest krwiak małżowiny u psa

Krwiak małżowiny to zbiornik krwi tworzący się między skórą a chrząstką ucha, gdy pod skórą pęknie drobne naczynie krwionośne.

Małżowina uszna psa zbudowana jest z cienkiej warstwy chrząstki obłożonej z obu stron skórą i zaopatrzonej w delikatne naczynia krwionośne. Gdy pies bardzo intensywnie potrząsa głową lub drapie ucho, jedno z tych naczyń może pęknąć, a wypływająca krew gromadzi się między skórą a chrząstką. Tak powstaje othematoma — wyczuwalny, miękki i ciepły obrzęk, który nadaje uchu charakterystyczny, „poduszkowaty" wygląd.

Najważniejsze, by zrozumieć, że krwiak to objaw, a nie choroba sama w sobie. Jest to jeden z częstych problemów zdrowotnych psa dotyczących uszu, ale niemal zawsze wynika z czegoś innego — z dolegliwości, która zmusza psa do gwałtownego potrząsania głową i drapania. Dlatego sam wygląd ucha nie kończy diagnostyki; trzeba ustalić, co tę reakcję wywołało.

Objawy krwiaka ucha u psa

Najbardziej charakterystycznym objawem jest nagły, miękki i ciepły obrzęk małżowiny, któremu często towarzyszy potrząsanie głową.

Obrzęk zwykle pojawia się szybko i bywa naprawdę okazały — ucho może wyglądać jak napompowana poduszka. Pies odczuwa dyskomfort, trzyma głowę przekrzywioną w stronę chorego ucha i unika dotyku. Poniższa tabela pomaga zinterpretować, co który objaw może oznaczać:

Jeśli oprócz obrzęku widać wydzielinę, zaczerwienienie lub czujesz nieprzyjemny zapach, prawdopodobnie u podłoża leży zapalenie ucha u psa. To właśnie ono najczęściej zmusza psa do potrząsania głową, które kończy się krwiakiem.

Przyczyny — dlaczego krwiak jest wtórny

Krwiak małżowiny niemal zawsze jest skutkiem czegoś, co wywołuje świąd i każe psu gwałtownie trząść głową lub drapać ucho.

Mechanizm jest prosty: pies czuje dyskomfort w uchu, więc intensywnie nim potrząsa i drapie je łapą, a powtarzający się gwałtowny ruch doprowadza do pęknięcia naczynka. Dlatego skuteczne leczenie zawsze sięga do pierwotnej przyczyny. Najczęściej należą do nich:

• Zapalenie ucha — bakteryjne, drożdżakowe lub mieszane, z silnym świądem
• Alergie — pokarmowe lub środowiskowe, często z przewlekłym świądem uszu
• Ciało obce — kłos trawy lub piasek w przewodzie słuchowym
• Świerzb uszny i inne pasożyty — wywołujące intensywne swędzenie ucha

Na krwiaki bardziej narażone są rasy z długimi, opadającymi uszami, bo gorzej wentylowany przewód słuchowy częściej ulega zapaleniom. Niezależnie jednak od rasy, kluczowa jest jedna zasada: dopóki nie usunie się przyczyny świądu, pies będzie dalej trząsł głową, a krwiak może wrócić.

Diagnostyka i leczenie othematoma

Krwiak rozpoznaje się oględzinami, a leczy odbarczeniem lub zabiegiem chirurgicznym połączonym z leczeniem przyczyny w uchu.

Sam krwiak weterynarz rozpoznaje zwykle na podstawie oględzin i badania ucha. Kluczowa jest jednak część diagnostyki ukierunkowana na przyczynę: lekarz wykonuje otoskopię, by obejrzeć przewód słuchowy, oraz cytologię wymazu z ucha, która pokazuje, czy zawinił stan zapalny, drożdżaki, bakterie lub pasożyty. Bez tego leczenie byłoby tylko prowizoryczne.

Leczenie samego krwiaka prowadzi wyłącznie lekarz weterynarii. W zależności od wielkości i przebiegu może wybrać odbarczenie, czyli punkcję i drenaż nagromadzonej krwi, albo zabieg chirurgiczny, który trwale opróżnia krwiak i zapobiega jego nawrotom. Równolegle leczona jest pierwotna przyczyna w uchu. Bardzo ważne, by nigdy nie nakłuwać krwiaka samodzielnie w domu — grozi to zakażeniem, krwawieniem i trwałą deformacją małżowiny.

Kiedy pilnie do weterynarza: gdy zauważysz nagły obrzęk ucha, gdy pies uporczywie trzęsie i przekrzywia głowę, gdy z ucha wydobywa się zapach lub wydzielina, a także gdy obrzęk się powiększa lub twardnieje. Im wcześniej rozpocznie się leczenie, tym mniejsze ryzyko trwałej deformacji.

Powikłania, profilaktyka i pielęgnacja uszu

Nieleczony krwiak goi się z deformacją w postaci „kalafiorowatego" ucha, dlatego najlepszą ochroną jest dbałość o zdrowe uszy.

Jeśli krwiak pozostawi się bez leczenia, krew z czasem się wchłania, ale chrząstka bliznowacieje i marszczy się, dając trwale zniekształcone, pofałdowane ucho — potocznie zwane „kalafiorowatym". Poza wyglądem może to upośledzać funkcję małżowiny. Ponieważ krwiak prawie zawsze jest wtórny, najlepsza profilaktyka polega na zapobieganiu temu, co wywołuje świąd uszu:

• Regularnie sprawdzaj uszy — szukaj zaczerwienienia, woskowiny, zapachu i wydzieliny
• Reaguj na potrząsanie głową — to wczesny sygnał problemu, nie czekaj
• Pielęgnuj uszu zgodnie z zaleceniem — czyść preparatami dobranymi przez weterynarza
• Lecz alergie i nawracające zapalenia — usuwasz źródło świądu, a tym samym ryzyko krwiaka

Wsparcie przy podłożu alergicznym

Gdy nawracające zapalenia uszu mają tło alergiczne, weterynarz często sugeruje przegląd diety, bo alergia pokarmowa bywa cichym sprawcą przewlekłego świądu. W takich sytuacjach pomocna może okazać się dobrze dobrana karma monobiałkowa dla psa, choć decyzję o jej wprowadzeniu zawsze warto skonsultować z lekarzem. Sama dieta nie zastąpi leczenia ucha, ale może ograniczyć podłoże, które prowadzi do krwiaków.

Najczęstsze pytania

Podsumowanie

Krwiak małżowiny usznej (othematoma) u psa to wylew krwi między skórą a chrząstką ucha, który daje nagły, miękki i ciepły, „poduszkowaty" obrzęk. Niemal zawsze jest skutkiem wtórnym — pęknięcia naczynka wskutek gwałtownego potrząsania głową lub drapania ucha, wywołanych zapaleniem ucha, alergią, ciałem obcym czy świerzbem usznym. Dlatego diagnostyka nie kończy się na oględzinach: kluczowe jest znalezienie przyczyny za pomocą otoskopii i cytologii ucha.

Leczenie — odbarczenie lub zabieg chirurgiczny — prowadzi wyłącznie weterynarz, zawsze równolegle z leczeniem pierwotnego problemu w uchu; nieleczony krwiak goi się z trwałą deformacją „kalafiorowatego" ucha. Nigdy nie nakłuwaj krwiaka samodzielnie. Pilnie zgłoś się do weterynarza przy nagłym obrzęku ucha, uporczywym potrząsaniu głową, zapachu lub wydzielinie. Diagnozę i sposób leczenia zawsze ustala lekarz weterynarii.