Odmrożenia u psa (frostbite) — objawy i pierwsza pomoc

Odmrożenia (frostbite) u psa to miejscowe uszkodzenie tkanek powstałe pod wpływem zimna, najczęściej na wystających, słabo ukrwionych częściach ciała — koniuszkach uszu, ogonie, opuszkach łap, nosie i mosznie. Skóra najpierw blednie, robi się szara lub sina i chłodna, a podczas ogrzewania staje się zaczerwieniona, obrzęknięta i bolesna. Odmrożenia często towarzyszą wychłodzeniu całego ciała. Kluczowe jest powolne ogrzewanie i unikanie tarcia, bo nieostrożna pierwsza pomoc dodatkowo niszczy tkanki. Poniżej tłumaczymy objawy, obszary ryzyka, pierwszą pomoc oraz kiedy pędzić do weterynarza.

Co to są odmrożenia u psa

Odmrożenie to miejscowe uszkodzenie skóry i tkanek wywołane działaniem zimna, które zaburza ukrwienie danej okolicy ciała.

W odpowiedzi na zimno organizm zwęża naczynia krwionośne na obwodzie, aby chronić narządy wewnętrzne. Wystające, słabo ukrwione części ciała otrzymują wtedy mniej ciepłej krwi i jako pierwsze ulegają uszkodzeniu. Tkanki niedotlenione i przemrożone mogą obumierać, dlatego odmrożenia bywają poważne, nawet jeśli z początku wyglądają niegroźnie. To jeden z zimowych problemów zdrowotnych psa, który łatwo przeoczyć pod sierścią.

Odmrożenia często towarzyszą wychłodzeniu całego ciała, bo te same warunki — mróz, wiatr i wilgoć — sprzyjają obu problemom. Jeśli pies jest jednocześnie ogólnie wyziębiony, najpierw liczy się ratowanie całego organizmu, a dopiero potem zajmowanie się miejscowymi odmrożeniami.

Które części ciała są najbardziej narażone

Najszybciej odmrażają się wystające i słabo ukrwione okolice: koniuszki uszu, ogon, opuszki łap, nos i moszna.

To miejsca położone najdalej od serca i najbardziej wystawione na mróz oraz wiatr. Poniższa tabela pokazuje obszary ryzyka i na co zwracać uwagę:

Opuszki bywają dodatkowo podrażniane przez sól drogową i lód zbierający się między palcami. Jak chronić je zimą, opisaliśmy w poradniku jak dbać o łapy psa. Regularne sprawdzanie tych okolic po spacerze pozwala wcześnie wychwycić odmrożenie.

Objawy odmrożeń u psa

Odmrożona skóra najpierw jest blada, szara lub sina i chłodna, a podczas ogrzewania staje się zaczerwieniona, obrzęknięta i bolesna.

Objawy rozwijają się stopniowo i nie zawsze widać je od razu, bo przemrożona tkanka bywa początkowo pozbawiona czucia. Po przeniesieniu psa do ciepła obraz zwykle się nasila. Typowy przebieg wygląda tak:

• Faza początkowa — skóra blada, szara lub sina, chłodna w dotyku, czasem twarda
• Podczas ogrzewania — zaczerwienienie, obrzęk, ból i nadwrażliwość okolicy
• Cięższe uszkodzenie — pęcherze i sączące się rany na granicy zdrowej tkanki
• Po kilku dniach — martwica: tkanka czarnieje i obumiera, wymaga leczenia weterynaryjnego

Jeśli odmrożone są łapy, pies może też kuleć i unikać obciążania kończyny — choć kulawizna ma wiele przyczyn, które omawiamy osobno w poradniku pies się trzęsie — przyczyny dotyczącym reakcji na ból i zimno. Czarniejąca tkanka zawsze wymaga oceny weterynarza.

Pierwsza pomoc przy odmrożeniach

Najważniejsze to przenieść psa do ciepła i ogrzewać odmrożone miejsca stopniowo letnią wodą — bez tarcia i bez gorących źródeł ciepła.

Przemrożona tkanka jest bardzo delikatna, dlatego liczy się delikatność i powolność. Działaj w następującej kolejności:

• Przenieś do ciepła — zabierz psa z mrozu do ogrzanego, suchego pomieszczenia
• Ogrzewaj stopniowo — polewaj odmrożone miejsca letnią wodą około 38-39°C lub przykładaj ciepło ciała
• Osusz i okryj — delikatnie osusz przez przykładanie ręcznika, okryj psa, zapewnij spokój
• Jedź do weterynarza — szczególnie przy pęcherzach, czarniejącej tkance i odmrożonych łapach

Czego nie wolno robić: nie trzyj ani nie masuj odmrożonych okolic (rozcieranie, także śniegiem, dodatkowo niszczy tkanki), nie używaj gorącej wody, suszarki ani grzejnika tuż przy skórze, nie pozwalaj psu chodzić po odmrożonych łapach i nie przekłuwaj pęcherzy. Nie stosuj maści ani leków na własną rękę.

Kiedy pilnie do weterynarza: gdy skóra jest szara, sina lub czarnieje, gdy pojawiają się pęcherze, silny ból i obrzęk, gdy tkanka jest twarda i bez czucia, a także gdy pies ma jednocześnie objawy wychłodzenia całego ciała. Im wcześniej oceni to lekarz, tym większa szansa na uratowanie tkanki.

Profilaktyka odmrożeń

Najlepiej chroni skracanie czasu na mrozie, dbanie o łapy oraz osłanianie wrażliwych części ciała.

Przy dużym mrozie i wietrze lepiej zaplanować krótsze spacery i unikać długiego stania w jednym miejscu. Po powrocie wytrzyj i sprawdź łapy, usuń lód spomiędzy palców oraz resztki soli drogowej, która podrażnia opuszki. Dla psów wrażliwych, małych i krótkowłosych pomocne bywają buty oraz ubranko osłaniające tułów i okolice najbardziej narażone na zimno.

Kondycja i ochrona łap zimą

Zdrowe, dobrze nawilżone opuszki lepiej znoszą kontakt ze śniegiem i lodem, dlatego warto na bieżąco pielęgnować łapy — szerzej piszemy o tym w poradniku jak dbać o łapy psa. Pies w dobrej ogólnej kondycji łatwiej znosi trudne warunki, lecz żadna pielęgnacja nie zastąpi rozsądnego ograniczenia ekspozycji na mróz.

Najczęstsze pytania

Podsumowanie

Odmrożenia u psa to miejscowe uszkodzenie tkanek przez zimno, najczęściej na koniuszkach uszu, ogonie, opuszkach łap, nosie i mosznie. Skóra najpierw blednie, robi się szara lub sina i chłodna, a podczas ogrzewania staje się zaczerwieniona, obrzęknięta i bolesna; w cięższych przypadkach pojawiają się pęcherze, a po kilku dniach martwica i czarnienie tkanki. Odmrożenia często idą w parze z wychłodzeniem całego ciała.

W pierwszej pomocy przenieś psa do ciepła i ogrzewaj odmrożone miejsca stopniowo letnią wodą około 38-39°C, nigdy gorącą wodą i bez tarcia, bo rozcieranie niszczy tkanki. Nie pozwalaj psu chodzić po odmrożonych łapach i jak najszybciej skonsultuj się z weterynarzem, zwłaszcza przy pęcherzach i czarniejącej tkance. Profilaktyka to krótsze spacery na mrozie, ochrona łap przed solą i lodem oraz osłanianie wrażliwych części ciała. W razie wątpliwości decyzję zawsze podejmuj z lekarzem weterynarii.