Podszerstek u psa — co to, które rasy, pielęgnacja i wyczesywanie

Podszerstek u psa to miękka, wełnista warstwa krótkich włosów rosnąca pod dłuższą okrywą włosową, która działa jak naturalny izolator — chroni psa zarówno przed zimnem, jak i przed przegrzaniem. Mają go rasy o tzw. podwójnej szacie, m.in. husky, owczarek niemiecki, golden retriever, malamut czy samojed. Podszerstek wymienia się sezonowo (linienie wiosną i jesienią), dlatego psy z podwójną szatą gubią wtedy całe kłębki wełnistej sierści. Poniżej wyjaśniamy, jak go pielęgnować i wyczesywać, dlaczego psów z podszerstkiem nie wolno golić oraz kiedy nadmierne wypadanie sierści to już sygnał do weterynarza.

Co to jest podszerstek u psa

Podszerstek to gęsta, krótka i wełnista warstwa sierści rosnąca pod dłuższym, twardszym włosem okrywowym, która tworzy izolacyjną poduszkę powietrzną przy skórze psa.

Psy z tzw. podwójną szatą mają dwa rodzaje włosa: zewnętrzną okrywę (włos pokrywowy) — dłuższy, sztywniejszy i często wodoodporny — oraz podszerstek, czyli miękki, puszysty miszko-wełnisty spód. To właśnie podszerstek odpowiada za termoregulację: zatrzymuje warstwę ogrzanego powietrza przy ciele zimą, a latem odbija ciepło i nie pozwala skórze się przegrzać. Działa więc w obie strony — nie jest tylko „zimowym swetrem", lecz całorocznym systemem klimatyzacji psa.

Włos okrywowy i podszerstek mają różne cykle wzrostu, dlatego wypadają w różnym tempie. Podszerstek rośnie i wymienia się intensywniej, zwłaszcza w okresach zmiany pory roku. Gdy jest zdrowy i regularnie wyczesywany, skóra dobrze oddycha, a sierść zachowuje sprężystość i połysk. Kondycja sierści mocno zależy też od żywienia — więcej o tym, jak karma na skórę i sierść dla psa wspiera jakość okrywy, piszemy w osobnym poradniku.

Które rasy mają podszerstek

Podszerstek mają psy o podwójnej szacie, najbardziej charakterystyczny u ras nordyckich i pasterskich — husky, malamuta, samojeda, owczarka niemieckiego i golden retrievera.

Nie każdy pies ma podszerstek. Rasy o pojedynczej szacie (np. pudel, yorkshire terrier, sznaucer) mają tylko jeden typ włosa, prawie nie linieją sezonowo i pielęgnuje się je zupełnie inaczej — częściej przez strzyżenie. Psy z podszerstkiem wymagają natomiast regularnego wyczesywania, a nie strzyżenia. Poniższa tabela pokazuje, jak typ szaty przekłada się na pielęgnację:

Im gęstszy i dłuższy podszerstek, tym większa skłonność do filcowania i kołtunów, jeśli pies nie jest regularnie wyczesywany. Dlatego u husky'ego, malamuta czy samojeda pielęgnacja okrywy to nie kosmetyka, lecz podstawa zdrowia skóry.

Linienie sezonowe — kiedy i dlaczego

Psy z podszerstkiem linieją najintensywniej dwa razy w roku — wiosną i jesienią — wymieniając wtedy całą wełnistą warstwę, tzw. „blowing coat".

Wiosną pies zrzuca gęsty zimowy podszerstek, by odciążyć się przed ciepłem, a jesienią wymienia letni na grubszy, zimowy. W tych okresach z psa schodzą całe kłębki miękkiej sierści, a wyczesywanie trzeba zwiększyć nawet do codziennego. Linienie zależy od długości dnia i temperatury, dlatego psy żyjące głównie w domu, w sztucznym świetle i cieple, mogą gubić sierść mniej spektakularnie, ale za to przez cały rok. Naturalne, sezonowe linienie różni się jednak od wypadania chorobowego — to drugie opisujemy szczegółowo przy linieniu i wypadaniu sierści u psa.

• Linienie naturalne — równomierne, sezonowe, sierść odrasta, skóra bez zmian
• Wypadanie niepokojące — łyse placki, wyłysienia symetryczne, sierść nie odrasta
• Towarzyszące objawy — świąd, zaczerwienienie, łupież, brzydki zapach skóry

Jeśli zauważysz łyse placki, symetryczne wyłysienia albo wypadanie sierści poza sezonem i z towarzyszącym świądem lub łupieżem u psa, to już sygnał do weterynarza — może za tym stać alergia, pasożyty, zaburzenie hormonalne lub niedobory.

Jak pielęgnować i wyczesywać podszerstek

Podszerstek pielęgnuje się przez regularne wyczesywanie odpowiednim narzędziem — najczęściej grabiami do podszerstka lub deshedderem — które wyciąga martwą wełnę, nie uszkadzając włosa okrywowego.

Poza sezonem wystarczy wyczesywanie 1-2 razy w tygodniu, a w szczycie linienia warto robić to nawet codziennie. Czesz zawsze zgodnie z kierunkiem wzrostu włosa, sekcjami, docierając aż do skóry, by usunąć martwy podszerstek z głębi okrywy. Dobrze sprawdzają się grabie (undercoat rake) oraz tzw. deshedder; klasyczny furminator skraca też nieco włos okrywowy, więc u długowłosych ras lepiej używać go ostrożnie i rzadziej. Krótka, prosta rutyna pielęgnacji wygląda tak:

• 1. Rozczesz wierzch — szczotką pętelkową lub szpilkową usuń luźny włos okrywowy
• 2. Wyczesz podszerstek — grabiami lub deshedderem przejdź sekcjami do skóry
• 3. Rozplącz zaczątki kołtunów — palcami lub grzebieniem, bez wyrywania na siłę
• 4. Kąpiel + suszenie — w szczycie linienia kąpiel rozluźnia martwą wełnę, suszenie wymusza jej wypadanie

Zaniedbany podszerstek się filcuje: martwa wełna nie wypada, lecz zbija się w zbite kołtuny tuż przy skórze. Pod takim filcem skóra nie oddycha, gromadzi się wilgoć i łój, co sprzyja podrażnieniom i tzw. pseudo-łojotokowi (przetłuszczeniu i nieprzyjemnemu zapachowi). Co gorsza, gruba, zbita warstwa zatrzymuje ciepło i utrudnia termoregulację, więc latem zaniedbany pies z podszerstkiem łatwiej się przegrzewa.

Dlaczego nie wolno golić psów z podszerstkiem

Golenie psa z podszerstkiem nie chłodzi go latem — przeciwnie, niszczy naturalny system izolacji, naraża skórę na słońce i przegrzanie, a sierść często odrasta nierówno i gorzej.

To jeden z najczęstszych mitów: skoro psu gorąco, „ulżymy mu" goląc go na krótko. W rzeczywistości podszerstek izoluje w obie strony — usuwając go, odbieramy psu warstwę, która latem odbijała ciepło i chroniła przed nagrzaniem skóry. Ogolony pies z podwójną szatą jest bardziej narażony na oparzenia słoneczne, udar cieplny i ukąszenia owadów. Dodatkowo po goleniu włos okrywowy i podszerstek odrastają w różnym tempie, przez co sierść bywa rzadsza, szorstka, inna w kolorze i strukturze — to tzw. coat funk lub uszkodzenie odrostu, czasem trwałe.

Zamiast golenia stosuj wyczesywanie — usunięcie martwego podszerstka realnie odciąża psa i poprawia cyrkulację powietrza przy skórze. Golenie psa z podwójną szatą dopuszcza się praktycznie tylko ze wskazań medycznych (np. przed zabiegiem chirurgicznym lub przy bardzo silnym zafilcowaniu) i wtedy decyduje o tym weterynarz albo doświadczony groomer.

Najczęstsze pytania

Podsumowanie

Podszerstek to miękka, wełnista warstwa pod okrywą włosową, która działa jak całoroczny izolator — chroni psa i przed zimnem, i przed przegrzaniem. Mają go rasy o podwójnej szacie, jak husky, malamut, samojed, owczarek niemiecki czy golden retriever. Wymienia się sezonowo: wiosną pies zrzuca gęsty zimowy podszerstek, jesienią buduje go na nowo, a w tych okresach wyczesywanie warto robić nawet codziennie.

Najważniejsze zasady są dwie: regularnie wyczesuj martwy podszerstek grabiami lub deshedderem i nigdy nie gol psa z podwójną szatą, bo niszczy to naturalną termoregulację i pogarsza odrost sierści. Zaniedbany podszerstek filcuje się w kołtuny, sprzyja pseudo-łojotokowi i przegrzaniu. Zdrową, błyszczącą sierść wspiera też dieta bogata w kwasy omega-3 i omega-6. Jeśli natomiast zauważysz łyse placki, nadmierne wypadanie poza sezonem lub świąd — skonsultuj się z weterynarzem, bo to mogą być objawy choroby, a nie naturalnego linienia.