Wrzód rogówki u psa — objawy, przyczyny i leczenie

Wrzód rogówki u psa to bolesny ubytek nabłonka lub głębszych warstw rogówki, który jest stanem pilnym wymagającym tego samego dnia wizyty u weterynarza. Najczęstsze przyczyny to uraz (zadrapanie, ciało obce, gałąź), suche oko, nieprawidłowo rosnące rzęsy oraz wywinięcie powieki, a u ras brachycefalicznych z wyłupiastymi oczami problem jest częsty i groźny. Charakterystyczne objawy to silne mrużenie, łzawienie, zaczerwienienie i światłowstręt. Nieleczony wrzód może drążyć w głąb aż do perforacji i utraty oka. Poniżej wyjaśniamy objawy, przyczyny, diagnostykę i bezpieczne postępowanie.

Co to jest wrzód rogówki u psa

Wrzód rogówki, czyli owrzodzenie rogówki, to ubytek w przezroczystej warstwie pokrywającej przód oka, powstający po uszkodzeniu jej nabłonka lub głębszych warstw.

Rogówka to delikatna, przezroczysta błona z przodu gałki ocznej, przez którą wpada światło. Jest gęsto unerwiona, dlatego jej uszkodzenie jest bardzo bolesne. Gdy wierzchni nabłonek zostaje przerwany, mówimy o nadżerce, a gdy ubytek sięga głębiej, w głąb istoty właściwej rogówki, mamy do czynienia z prawdziwym wrzodem. To jeden z poważniejszych problemów zdrowotnych psa dotyczących oczu, ponieważ szybko się pogłębia.

Każde nagłe bolesne oko u psa należy traktować jako stan pilny. Wrzód nieleczony lub leczony niewłaściwie może drążyć coraz głębiej w ciągu zaledwie kilku dni, prowadząc do trwałego zmętnienia, blizny upośledzającej widzenie, a w najgorszym wypadku do perforacji gałki i utraty oka. Dlatego nie wolno czekać i obserwować, czy objawy same ustąpią.

Objawy owrzodzenia rogówki

Najbardziej charakterystyczne są silne mrużenie oka, obfite łzawienie oraz wyraźny ból, którym pies sygnalizuje, że coś jest poważnie nie tak.

Objawy bywają nagłe i nasilają się szybko. Pies często trzyma oko zmrużone lub całkowicie zamknięte, unika światła i pociera pyszczek łapą lub o meble. Poniższa lista zbiera najczęstsze sygnały:

• Silne mrużenie oka — pies trzyma powiekę przymkniętą z bólu
• Obfite łzawienie — wodnisty lub śluzowy wyciek z oka
• Zaczerwienienie i światłowstręt — oko unika jasnego światła
• Pocieranie oka łapą — odruch, który dodatkowo pogłębia ubytek
• Zmętnienie lub biaława plamka — czasem widoczny ubytek na powierzchni

Część objawów pokrywa się z innymi schorzeniami oczu. Czerwone, łzawiące oko może też wskazywać na zapalenie spojówek u psa lub inne przyczyny, które opisujemy w poradniku pies ma czerwone oczy. Ponieważ samodzielnie nie odróżnisz wrzodu od zwykłego podrażnienia, każde nagłe bolesne oko wymaga oceny weterynarza.

Przyczyny i rasy ryzyka

Najczęstszą przyczyną wrzodu jest uraz mechaniczny, ale spore znaczenie mają też suche oko, nieprawidłowe rzęsy i wady powiek.

Rogówkę najłatwiej uszkodzić podczas zabawy, biegu w zaroślach czy kontaktu z kotem — wystarczy zadrapanie pazurem, otarcie gałęzią lub ciało obce, na przykład ziarnko piasku albo kłos trawy pod powieką. Druga grupa przyczyn to czynniki działające przewlekle: suche oko (KCS), czyli niedobór łez, który wysusza i nadżera rogówkę, a także wywinięcie powieki do wewnątrz oraz nieprawidłowo rosnące rzęsy, które stale drażnią powierzchnię oka. Wrzody mogą też powstawać wtórnie do infekcji.

Szczególnie narażone są rasy brachycefaliczne, czyli krótkopyskie z wyłupiastymi, słabo chronionymi oczami — mops, buldog francuski i angielski, shih tzu oraz pekińczyk. Ich duża, wystająca rogówka łatwiej wysycha i częściej ulega urazom, a wrzody bywają u nich rozległe i szybko się pogłębiają. U tych psów nawet drobne pozornie podrażnienie warto pokazać weterynarzowi.

Stopnie zaawansowania wrzodu

Wrzody dzieli się według głębokości ubytku — od powierzchownej nadżerki aż po grożącą utratą oka perforację.

Im głębszy wrzód, tym pilniejsza i bardziej wymagająca jest pomoc weterynaryjna. Poniższa tabela pokazuje, jak głębokość ubytku przekłada się na stopień zagrożenia dla oka:

Tylko weterynarz, najlepiej okulista weterynaryjny, jest w stanie ocenić głębokość wrzodu i dobrać leczenie. Tego samego objawu nie wolno bagatelizować, bo wrzód powierzchowny potrafi przejść w głęboki w ciągu kilku dni, zwłaszcza przy współistniejącej infekcji lub u ras krótkopyskich.

Diagnostyka i leczenie

Wrzód rozpoznaje się testem fluoresceinowym i badaniem okulistycznym, a leczy wyłącznie pod nadzorem weterynarza.

Podstawą diagnostyki jest test fluoresceinowy: na powierzchnię oka zakrapla się barwnik, który przylega do ubytku rogówki i wyraźnie go uwidacznia w specjalnym świetle. Weterynarz ocenia wielkość i głębokość wrzodu, sprawdza, czy nie ma ciała obcego, nieprawidłowych rzęs ani wady powiek, a także bada wydzielanie łez, by wykluczyć suche oko jako przyczynę. Czasem konieczne jest skierowanie do okulisty weterynaryjnego.

Leczenie prowadzi wyłącznie lekarz weterynarii i dobiera je do głębokości wrzodu — dlatego w tym artykule nie podajemy nazw ani dawek leków. Z reguły obejmuje krople lub maści zlecone przez weterynarza, kołnierz ochronny chroniący oko przed pocieraniem, a przy głębokich wrzodach niekiedy zabieg chirurgiczny. Kluczowa zasada bezpieczeństwa brzmi: nigdy nie stosuj kropli z domowej apteczki ani preparatów dla ludzi. Krople ze sterydami, często obecne w lekach na zapalenie oka, mogą znacząco pogłębić wrzód i opóźnić gojenie.

Kiedy pilnie do weterynarza: gdy pies nagle mruży oko, obficie łzawi, unika światła lub pociera pyszczek łapą, gdy widzisz zmętnienie albo białawą plamkę na oku, a tym bardziej widoczny ubytek lub wgłębienie. U ras krótkopyskich nie zwlekaj nawet przy pozornie łagodnych objawach.

Najczęstsze pytania

Podsumowanie

Wrzód rogówki u psa to bolesny ubytek przezroczystej warstwy oka i zawsze stan pilny. Powstaje najczęściej po urazie, ale też w przebiegu suchego oka, przy nieprawidłowych rzęsach i wadach powiek, a szczególnie narażone są rasy krótkopyskie z wyłupiastymi oczami. Typowe objawy to silne mrużenie, łzawienie, zaczerwienienie, światłowstręt oraz pocieranie oka łapą, a czasem widoczne zmętnienie lub plamka na rogówce.

Rozpoznanie opiera się na teście fluoresceinowym i badaniu okulistycznym, a leczenie prowadzi wyłącznie weterynarz, dobierając je do głębokości wrzodu. Najważniejsza zasada to szybka reakcja i zakaz stosowania kropli z domowej apteczki, bo preparaty ze sterydami mogą pogorszyć stan. Przy nagłym bolesnym oku zgłoś się do weterynarza lub okulisty weterynaryjnego tego samego dnia — to często decyduje o uratowaniu wzroku.