Olej z łososia, tran czy olej z kryla — co wybrać dla psa i kota

Wszystkie oleje rybne dostarczają tych samych dwóch kwasów omega-3, EPA i DHA. Różnią się tym, co przychodzi razem z nimi, i tym, ile ich jest w jednym mililitrze. Tran niesie dodatkowo witaminy A i D, olej z kryla — fosfolipidy i astaksantynę, olej lniany zamiast EPA i DHA ma kwas ALA, który pies i kot przerabiają bardzo słabo. Ten tekst porównuje oleje między sobą i pomaga wybrać jeden do konkretnego celu. Szczegółowe dawkowanie pojedynczych olejów opisaliśmy osobno: olej z łososia dla psa i tran dla psa. Oleje są dodatkiem do zbilansowanej karmy, nie lekiem — przy chorobie dawkę ustala weterynarz.

Pięć olejów w jednej tabeli

O wartości oleju nie decyduje jego nazwa, tylko ilość EPA i DHA w mililitrze oraz to, co jeszcze zawiera.

EPA i DHA to długołańcuchowe kwasy omega-3, które organizm wbudowuje w błony komórkowe i wykorzystuje do wyciszania stanów zapalnych. Pies wytwarza je z kwasu ALA w niewielkim stopniu, kot prawie wcale, dlatego dla obu gatunków najpewniejszym źródłem są oleje z ryb i owoców morza. Poniżej porównanie olejów, które najczęściej trafiają do miski.

Olej z łososia i oleje z małych ryb

Olej z łososia, sardynek czy anchois to tłuszcz z tkanki ryb, a nie z wątroby, więc zawiera niewiele witamin A i D. Dzięki temu nadaje się do długiego, codziennego podawania. Sardynki i anchois żyją nisko w łańcuchu pokarmowym i krótko, więc gromadzą mniej zanieczyszczeń niż duże drapieżniki. U nas są to olej łososiowy Sanadog tłoczony na zimno oraz olej z sardynek Mr. Bones.

Olej z tuńczyka ma zwykle więcej DHA niż EPA. DHA jest ważne dla mózgu, wzroku i szczeniąt, EPA częściej wiąże się z działaniem przeciwzapalnym na skórę i stawy. Tuńczyk to duża ryba drapieżna, więc przy tym oleju tym bardziej patrzymy, czy producent go oczyszcza i bada. W sklepie mamy olej z tuńczyka Mr. Bones. Wszystkie trzy oleje Mr. Bones zawierają dodatkowo chondroprotektory, co ma znaczenie przy wyborze pod stawy.

Olej z kryla — fosfolipidy zamiast trójglicerydów

Kryl to drobny skorupiak z mórz polarnych. W jego oleju część EPA i DHA jest związana z fosfolipidami, a nie z trójglicerydami jak w oleju rybnym, a czerwony kolor daje astaksantyna, naturalny przeciwutleniacz. Część badań wskazuje, że omega-3 z kryla wbudowuje się w tkanki nieco sprawniej na miligram, ale olej z kryla zawiera zwykle mniej EPA i DHA w mililitrze, więc do tej samej dawki potrzeba go więcej, a kosztuje wyraźnie więcej.

Uczciwie: oleju z kryla jako osobnego produktu nie mamy w ofercie. Olej z kryla znajdziesz u nas jako składnik karmy Cats Plate Lamb dla kota. Kryl jest skorupiakiem, więc u zwierząt z podejrzeniem nadwrażliwości na owoce morza lepiej wybrać olej z ryb.

Tran z dorsza: kiedy tak, kiedy ostrożnie

Tran to jedyny olej z tego zestawienia, którego nie traktujemy jako codziennego dodatku bez ograniczeń.

Tran tłoczy się z wątroby dorsza, a wątroba magazynuje witaminy rozpuszczalne w tłuszczach. Stąd w tranie, obok EPA i DHA, duże ilości witamin A i D. Obie kumulują się w organizmie i nie wydalają się tak łatwo jak witaminy rozpuszczalne w wodzie. Pełnoporcjowa karma pokrywa już zapotrzebowanie psa i kota na te witaminy, więc tran dolewany codziennie przez wiele miesięcy dokłada je ponad normę.

• Rozsądnie: krótkie kursy, zwłaszcza zimą, u psa na diecie domowej ułożonej przez dietetyka, który uwzględnił witaminy z tranu
• Ostrożnie: szczenięta, suki w ciąży, psy przyjmujące inne preparaty z witaminą A lub D
• Nie łączyć: tranu z drugim olejem o tym samym przeznaczeniu ani z multiwitaminą bez sprawdzenia sumy witamin
• Zawsze sprawdzić: ile jednostek witamin A i D zawiera dzienna dawka konkretnego produktu

Jeżeli chcesz podawać tran, sięgnij po produkt z opisaną zawartością witamin, np. tran dorszowy Sanadog, i trzymaj się dawki producenta. Szczegóły dawkowania według wagi są w tekście tran dla psa. Do wielomiesięcznego wsparcia skóry czy stawów lepiej sprawdza się olej z tkanki ryb.

Jak policzyć dawkę EPA i DHA na kg masy ciała

Dawkę liczy się w miligramach EPA i DHA na kilogram, a dopiero potem przelicza na mililitry konkretnego oleju.

Mililitr oleju to niewiele mówiąca jednostka, bo stężenie omega-3 w olejach różni się nawet dwukrotnie. Dlatego punktem wyjścia jest ilość EPA i DHA łącznie. Orientacyjnie, do wsparcia skóry i sierści u zdrowego psa podaje się ok. 50–100 mg EPA+DHA na kg masy ciała dziennie. Przy chorobie zwyrodnieniowej stawów, przewlekłej chorobie nerek czy chorobach serca weterynarz często zaleca dawki wyższe — dawkę ustala weterynarz przy chorobie, nie etykieta.

Przeliczenie krok po kroku

1. Pomnóż masę psa przez dawkę na kg. Pies 20 kg × 50 mg = 1000 mg EPA+DHA dziennie. 2. Sprawdź na etykiecie, ile EPA i DHA jest w mililitrze lub w porcji. 3. Podziel dawkę przez tę wartość. Jeśli olej ma 250 mg EPA+DHA w 1 ml, pies 20 kg potrzebuje ok. 4 ml.

Tak liczona dawka zgadza się z prostą regułą ok. 1 ml na 5 kg, którą podajemy w tekście o oleju z łososia dla psa, pod warunkiem że olej ma przeciętne stężenie. Przy oleju słabszym reguła zaniża dawkę, przy mocniejszym — zawyża.

Tabela jest orientacyjna, wartości w mililitrach zaokrąglone. Dawkę wprowadza się stopniowo przez 7–10 dni, zaczynając od ćwiartki docelowej ilości, bo za szybkie zwiększanie tłuszczu w misce kończy się luźnym stolcem. Olej to też kalorie: 5 ml to ok. 40 kcal, co u małego psa na diecie odchudzającej ma znaczenie.

Co wybrać: skóra, stawy, nerki, serce

Do każdego z tych celów podstawą jest olej z tkanki ryb, różnice dotyczą dawki i dodatków, a nie gatunku ryby.

Przy skórze i sierści najprostszy wybór to olej z łososia, np. olej z łososia atlantyckiego Mr. Bones. Przy stawach omega-3 działa wspomagająco obok ruchu, kontroli wagi i leczenia; oleje Mr. Bones z chondroprotektorami łączą oba kierunki, a inne opcje opisaliśmy w przeglądzie suplementów na stawy dla psa.

Przy chorych nerkach omega-3 z ryb ma dobrze udokumentowane miejsce w żywieniu, ale weterynaryjne diety nerkowe często już je zawierają, więc olej dolewa się dopiero po przeliczeniu całej diety. Tranu przy chorych nerkach się unika, bo nadmiar witaminy D sprzyja podwyższeniu wapnia we krwi. Więcej w tekście dieta dla psa z chorymi nerkami. Przy chorobach serca olej rybny bywa zalecany m.in. przy utracie masy mięśniowej, ale zawsze jako uzupełnienie leczenia — o samej chorobie piszemy w tekście niewydolność serca u psa.

Dla psów jedzących suchą karmę Sanadog ma olej do suchej karmy, mieszankę czterech olejów, przeznaczony do dolewania na granulat. Wszystkie oleje, które sprzedajemy, zebraliśmy w kategorii naturalne oleje rybne dla psa.

Olej lniany jest dobrym źródłem ALA i wspiera skórę, ale nie zastąpi oleju rybnego tam, gdzie chodzi o EPA i DHA. Szczegóły i dawki są w tekście olej lniany dla psa. Ostrożność obowiązuje przy każdym oleju u psów z chorą trzustką, z nadwagą, przyjmujących leki wpływające na krzepliwość i przed zabiegiem chirurgicznym — tu decyzja należy do weterynarza.

Olej z łososia dla kota: czy można i ile

Kot może dostawać olej z łososia, ale w dawce kilkukrotnie mniejszej niż pies, a tran i olej lniany to dla niego słaby wybór.

Kot jest mięsożercą obligatoryjnym i ma bardzo ograniczoną zdolność przekształcania roślinnego ALA w EPA i DHA. W praktyce oznacza to, że olej lniany kotu omega-3 nie dostarczy, a źródłem EPA i DHA musi być ryba, kryl albo gotowa karma, która je zawiera. Olej z łososia lub z małych ryb jest więc dla kota rozsądnym wyborem.

Dawka dla kota orientacyjnie

Orientacyjnie przyjmuje się podobny przedział na kilogram jak u psa, czyli ok. 50–100 mg EPA+DHA na kg dziennie do wsparcia skóry i sierści. Kot 4 kg to ok. 200–400 mg, czyli zwykle ok. 1–1,5 ml oleju o przeciętnym stężeniu. Zaczyna się od kilku kropli dziennie i zwiększa przez 1–2 tygodnie. Przy chorobie, np. nerek czy stawów, dawkę ustala weterynarz.

Koty wyczuwają zjełczały olej szybciej niż psy i potrafią odmówić całej miski. Olej dodaje się do niewielkiej porcji karmy mokrej, którą kot na pewno zje, a nie rozlewa po całym posiłku.

Dlaczego nie tran

U kotów opisano zatrucie witaminą A przy diecie z dużą ilością wątroby, objawiające się m.in. zmianami w kręgosłupie szyjnym. Tran pochodzi z wątroby i zawiera dużo witaminy A oraz D, więc kotu podaje się go wyłącznie za zgodą weterynarza, który uwzględni witaminy z karmy.

Oleje, które mamy w sklepie, producenci opisują jako produkty dla psa, a trzy z nich (Mr. Bones) zawierają dodatkowo chondroprotektory. Jeśli chcesz podawać olej kotu, wybierz czysty olej rybny bez dodatków i dawkę uzgodnij z weterynarzem. Część karm dla kotów ma olej rybny lub z kryla już w składzie, jak wspomniana Cats Plate Lamb — wtedy dodatkowy olej często nie jest potrzebny.

Utlenianie: jak kupić i przechowywać olej

Zjełczały olej rybny traci wartość i może podrażniać przewód pokarmowy, więc świeżość jest równie ważna jak skład.

Kwasy EPA i DHA mają w cząsteczce wiele wiązań podwójnych i dlatego szybko reagują z tlenem. Światło, ciepło i powietrze przyspieszają utlenianie. Producenci dodają zwykle przeciwutleniacze, najczęściej tokoferole, czyli witaminę E, ale to tylko spowalnia proces.

• Ciemna butelka, najlepiej szklana, i opakowanie dopasowane do psa — mały pies nie zużyje dużej butelki w rozsądnym czasie
• Po otwarciu lodówka i zużycie w terminie z etykiety
• Zapach kontrolny: lekko rybi jest w porządku, ostry, gorzki lub przypominający farbę oznacza zjełczenie
• Dolewanie tuż przed podaniem, na karmę w temperaturze pokojowej, nigdy do gorącej
• Pompka lub zakraplacz ograniczają dostęp powietrza lepiej niż odkręcana nakrętka

Najczęstsze pytania

Który olej dla psa jest najlepszy — ranking?

Nie ma jednego zwycięzcy. Do codziennego podawania najlepiej wypadają oleje z tkanki ryb (łosoś, sardynki, anchois) o podanej na etykiecie zawartości EPA i DHA, w ciemnej butelce. Tran sprawdza się w krótkich kursach, olej z kryla jest droższą alternatywą, olej lniany uzupełnieniem, nie zamiennikiem.

Czy tran z dorsza można dawać psu codziennie?

Krótko tak, w dawce producenta. Przy wielomiesięcznym podawaniu obok pełnoporcjowej karmy rośnie ryzyko nadmiaru witamin A i D, które kumulują się w organizmie. Do długiego stosowania bezpieczniejszy jest olej z łososia lub sardynek.

Olej z kryla dla psa — czy warto dopłacać?

Dla większości psów nie jest to konieczne. Omega-3 z kryla może wchłaniać się nieco lepiej, ale w mililitrze jest go zwykle mniej, więc przy tej samej dawce EPA i DHA koszt jest wyższy. Olej z kryla ma sens np. u psa, który źle toleruje olej rybny.

Czy olej z łososia dla kota może być ten sam co dla psa?

Sam olej rybny jest tym samym surowcem, ale produkty dla psa bywają wzbogacane o dodatki, np. chondroprotektory, i mają dawkowanie liczone dla psa. Dla kota wybierz czysty olej rybny bez dodatków i przelicz dawkę na jego masę, najlepiej z weterynarzem.

Ile oleju z łososia dla kota dziennie?

Orientacyjnie ok. 50–100 mg EPA i DHA na kg masy, co u kota 4 kg daje zwykle ok. 1–1,5 ml oleju o przeciętnym stężeniu. Zaczyna się od kilku kropli i zwiększa przez 1–2 tygodnie. Przy chorobie dawkę ustala weterynarz.

Czy olej lniany zastąpi olej rybny?

Nie. Olej lniany zawiera ALA, które pies przekształca w EPA i DHA w niewielkim stopniu, a kot prawie wcale. Może wspierać skórę jako dodatek, ale nie dostarczy EPA i DHA w ilościach, jakie daje olej rybny.

Po jakim czasie widać efekt oleju rybnego?

Na skórze i sierści zwykle po 4–8 tygodniach regularnego podawania, bo tyle trwa wymiana komórek i wzrost nowego włosa. Przy stawach ocenia się efekt po kilku tygodniach, zawsze razem z weterynarzem, jeśli pies jest leczony.

Czy olej rybny może zaszkodzić psu?

Przy za szybkim wprowadzeniu lub za dużej dawce powoduje luźny stolec, wymioty i przyrost masy. Ostrożność obowiązuje przy chorej trzustce, zaburzeniach krzepnięcia i przed zabiegami. Zjełczały olej podrażnia przewód pokarmowy, a tran przy długim podawaniu grozi nadmiarem witamin A i D.

Podsumowanie

Olej z łososia, sardynek, tuńczyka, kryla i tran dostarczają tych samych kwasów EPA i DHA. Do codziennego, długiego podawania najlepiej nadają się oleje z tkanki ryb. Tran daje dodatkowo witaminy A i D, więc stosuje się go ostrożnie, a olej z kryla to droższa alternatywa z fosfolipidami. Olej lniany nie zastąpi oleju rybnego.

Dawkę liczy się w miligramach EPA i DHA na kilogram — orientacyjnie 50–100 mg/kg do skóry i sierści — i przelicza na mililitry według etykiety. Przy chorobach stawów, nerek czy serca dawkę ustala weterynarz. Kot może dostawać olej z łososia w małej dawce, tran tylko za zgodą weterynarza.

Oleje dostępne w sklepie znajdziesz w kategorii naturalne oleje rybne dla psa. Szczegółowe dawkowanie opisaliśmy w tekstach olej z łososia dla psa i tran dla psa.